Bình Bia Mộ niệm Phật tại gia cho những người mất về thế giới tây phương
Có những ngày, căn phòng làm việc của tôi có nhiều người hơn tôi tưởng.
Họ không nói gì.
Chỉ nhìn tôi từ những tấm di ảnh.
Một người đàn ông đã già. Một người phụ nữ còn rất trẻ. Một đứa trẻ. Có người khuôn mặt nghiêm nghị, có người như đang mỉm cười. Có người nhìn rất quen, dù tôi chưa từng gặp họ một lần.
Tôi biết tên họ qua những dòng chữ trên ảnh.
Biết ngày họ sinh ra.
Biết ngày họ rời khỏi cuộc đời.
Nhưng tôi không biết họ đã từng sống như thế nào.

Tôi không biết ai từng chờ họ về ăn cơm. Không biết ai từng giận họ rồi lại làm lành. Không biết họ đã từng ôm một đứa trẻ vào lòng, từng thức trắng một đêm, từng vui đến mức nào, từng có một ngày buồn đến mức nào.
Tôi chỉ biết một điều:
Họ đã từng là một người rất quan trọng đối với ai đó.
Và bây giờ, họ đang nằm yên trong một tấm ảnh trước mặt tôi.
Có lẽ vì thế mà tôi không thể xem những tấm ảnh ấy chỉ là một công việc.
Tôi vẫn làm công việc của mình. Vẫn chỉnh ảnh, làm bia, sửa từng dòng chữ, cố gắng để khuôn mặt của người đã khuất được giữ lại một cách tử tế nhất.
Nhưng khi một tấm ảnh còn ở nhà, tôi thường đặt nó ở nơi trang trọng.
Thắp một nén hương.
Gõ vài tiếng mõ.
Niệm Phật.
Không ai yêu cầu tôi làm vậy.
Cũng không phải tôi làm để người khác biết.
Chỉ là tôi nghĩ, nếu một người đã từng hiện diện trong cuộc đời này, thì khi họ không còn nữa, ít nhất họ vẫn nên được đối xử bằng sự trân trọng.
Tôi không biết một nén hương có thể đi đến đâu.
Không biết lời kinh có thể đến với người đã khuất theo cách nào.
Không biết phía bên kia của một cuộc đời có thật sự có một nơi nào đó đang chờ họ hay không.
Những điều ấy, tôi không biết.
Tôi chỉ biết điều mình có thể làm là ngồi xuống, giữ lòng mình cho yên, rồi gửi một niệm lành.
Thế thôi.
Có những lúc nhìn lâu vào một di ảnh, tôi chợt thấy một điều rất lạ.
Người trong ảnh đã đi rồi.
Nhưng người nhìn vào ảnh thì vẫn còn đây.
Và tự nhiên tôi không còn nghĩ nhiều về người đã mất nữa.
Tôi nghĩ về mình.
Rồi một ngày nào đó, cũng sẽ có một tấm ảnh của mình.
Cũng sẽ có một cái tên.
Cũng sẽ có hai ngày đứng cạnh nhau, cách nhau bởi một dấu gạch nhỏ.
Có lẽ khi ấy, những điều hôm nay mình đang cố giữ sẽ chẳng còn quan trọng đến thế.
Những lần hơn thua.
Những câu nói làm người khác tổn thương.
Những chuyện tưởng như không thể bỏ qua.
Rồi cũng sẽ nhẹ dần.
Cuối cùng, có lẽ thứ người ta nhớ về một con người không phải là họ đã có bao nhiêu, mà là khi còn ở bên nhau, họ đã đối xử với nhau thế nào.
Một bàn tay từng nắm lấy bàn tay khác.
Một câu nói từng làm ai đó ấm lòng.
Một lần tha thứ.
Một lần quay về.
Một chút tử tế được trao đi mà không cần ai biết.
Có lẽ những thứ ấy mới là phần ở lại lâu nhất.
Nên mỗi khi hoàn thành một tấm di ảnh, tôi thường nhìn lại khuôn mặt ấy thêm một lần trước khi gửi đi.
Không phải để nhớ một người mà tôi chưa từng gặp.
Mà để tự nhắc mình rằng:
Đằng sau một cái tên luôn là một cuộc đời.
Và đằng sau một cuộc đời luôn có những người từng thương họ.
Mai này tấm ảnh sẽ rời khỏi căn nhà của tôi.
Nén hương cũng tàn.
Khói cũng tan.
Tiếng mõ rồi sẽ im.
Tôi lại trở về với những công việc thường ngày.
Nhưng có lẽ, mỗi lần như vậy, tôi lại học được thêm một chút về sự sống.
Rằng con người đến với nhau rất ngắn.
Một đời tưởng dài, hóa ra chỉ như một lần ngoảnh lại.
Rằng tất cả rồi sẽ ra đi.
Nhà cửa, tiền bạc, danh phận, những điều từng khiến ta buồn vui đến mất ngủ — rồi cũng sẽ ở lại phía sau.
Chỉ có cách ta từng thương một người…
có lẽ vẫn còn ở lại trong lòng một người khác.
Và nếu vậy, thì trong một đời người ngắn ngủi này,
được sống tử tế với nhau có lẽ đã là một cách để ở lại.


