ĐỒ THỜ ĐÁ VÀ TƯỢNG ĐÁ – TỪ MỘ PHẦN, LĂNG MỘ ĐẾN NHỮNG PHO TƯỢNG VÀ LINH VẬT BẰNG ĐÁ

Khi nói đến đồ thờ đá, người ta thường nghĩ ngay đến lư hương, bát hương, lọ hoa, mâm bồng hay những món đồ đặt trên khu mộ.

Nhưng làm đá lâu năm sẽ thấy một điều rộng hơn:

Đá không chỉ làm đồ thờ.

Đá còn có thể được tạo hình thành tượng Phật, tượng chú tiểu, tượng linh vật và nhiều sản phẩm trang trí khác.

Có những pho tượng nhỏ đặt trong không gian thờ tự.

Có tượng đặt tại khuôn viên lăng mộ.

Có linh vật bằng đá đặt hai bên trụ tường, bên cổng hoặc trong sân vườn.

Có những mẫu vừa có thể sử dụng cho mộ phần, lăng mộ, vừa có thể đặt tại tư gia tùy theo nhu cầu và quan niệm của mỗi gia đình.

Từ những sản phẩm đồ thờ đá quen thuộc, nghề đá tự nhiên mở ra rất nhiều hướng tạo hình khác nhau.

Từ đồ thờ đá đến tượng đá – một bước chuyển rất tự nhiên

Đồ thờ đá cần sự chắc chắn, cân đối và phù hợp với không gian đặt ngoài trời.

Tượng đá cũng vậy.

Nhưng với tượng, người thợ phải làm thêm một việc rất khác:

tạo hình.

Một tấm đá có thể được cắt theo kích thước.

Nhưng để từ khối đá tạo thành hình dáng một con người, một vị Phật, một chú tiểu hay một linh vật, người thợ phải xử lý khối đá theo từng đường nét.

Gương mặt.

Dáng ngồi.

Tay.

Áo.

Nếp tượng.

Tai.

Mắt.

Thân hình.

Đôi khi chỉ một thay đổi nhỏ ở đường nét cũng làm thần thái của pho tượng khác đi.

Vì thế, khi bước từ đồ thờ đá sang tượng đá, câu chuyện không còn đơn giản là chọn đá và gia công.

Mà còn là câu chuyện về tạo hình trên đá.

Tượng Phật Thích Ca bằng đá cỡ nhỏ

Hiện tại tại xưởng Bình Bia Mộ đang thực hiện những mẫu tượng Phật Thích Ca bằng đá cỡ nhỏ.

Đây là dòng tượng có kích thước không quá lớn, phù hợp với những không gian cần một pho tượng vừa phải.

Tượng cỡ nhỏ cũng có một cái hay:

Không nhất thiết phải có một khuôn viên thật rộng mới có thể đặt tượng.

Tùy mục đích và không gian thực tế, có thể lựa chọn kích thước phù hợp để pho tượng đứng trong tổng thể mà không trở nên quá nặng nề.

Với tượng Phật, điều quan trọng không nên chỉ nằm ở chuyện tượng to hay nhỏ.

Một pho tượng đẹp cần có sự cân đối.

Khuôn mặt cần hài hòa.

Tư thế cần trang nghiêm.

Các đường nét cần rõ ràng.

Và quan trọng là pho tượng phải phù hợp với nơi đặt.

Tượng A Di Đà – một dòng tượng Phật khác đang được thực hiện

Bên cạnh tượng Phật Thích Ca, xưởng hiện cũng làm tượng A Di Đà bằng đá.

Mỗi tượng Phật có hình thức tạo tác và thần thái riêng.

Vì vậy, khi lựa chọn tượng, gia đình nên xác định trước mình cần tượng nào, đặt ở đâu và kích thước bao nhiêu.

Không nên chỉ nhìn một pho tượng trên ảnh rồi quyết định ngay.

Bởi một pho tượng nhìn rất đẹp khi đặt trong một không gian rộng chưa chắc đã phù hợp với một khuôn viên nhỏ.

Ngược lại, một pho tượng nhỏ có thể lại vừa vặn với một góc không gian thờ tự hoặc khuôn viên gia đình.

Tượng đá đẹp không nhất thiết phải thật lớn.

Đôi khi vừa đủ mới là đẹp.

Tượng chú tiểu bằng đá – vẻ nhẹ nhàng trong không gian đá

Một sản phẩm khác xưởng đang thực hiện là tượng chú tiểu bằng đá.

So với tượng Phật, hình ảnh chú tiểu thường đem lại cảm giác gần gũi và nhẹ nhàng hơn.

Một chú tiểu ngồi.

Một chú tiểu đứng.

Một dáng tượng có nét hồn nhiên, thanh tịnh.

Khi đặt trong sân vườn, khuôn viên lăng mộ hoặc một không gian phù hợp, tượng chú tiểu có thể trở thành điểm nhấn rất riêng.

Đây cũng là một ví dụ cho thấy:

Làm tượng đá không nhất thiết chỉ xoay quanh những pho tượng lớn.

Những mẫu tượng nhỏ, tạo hình vừa phải cũng có một vị trí riêng trong các sản phẩm đá mỹ nghệ.

Linh vật đá – từ khuôn viên lăng mộ đến tư gia

Nếu tượng Phật và tượng chú tiểu thiên về hình tượng con người và tôn giáo, thì một nhóm sản phẩm khác lại là linh vật bằng đá.

Đây là nhóm sản phẩm rất đa dạng.

Có loại dùng tại lăng mộ.

Có loại đặt ở cổng.

Có loại đặt trên trụ tường.

Có loại dùng để trang trí sân vườn.

Và cũng có những mẫu được lựa chọn cho tư gia theo quan niệm phong thủy của gia chủ.

Tuy nhiên, mỗi gia đình có quan niệm khác nhau về ý nghĩa của từng linh vật.

Vì vậy, khi tư vấn, điều quan trọng vẫn là xác định mục đích sử dụng, vị trí đặt và kích thước thực tế, thay vì chỉ nói những lời phong thủy chung chung.

Nghê đá – linh vật quen thuộc trong không gian truyền thống

Nghê đá là một trong những hình tượng rất quen thuộc trong kiến trúc và không gian tâm linh truyền thống Việt Nam.

Nghê có thể được tạo tác với nhiều kích thước và dáng khác nhau.

Có mẫu phù hợp với cổng.

Có mẫu đặt tại khuôn viên.

Có mẫu dùng trong các công trình tâm linh.

Tùy kích thước và kiểu tạo hình, một đôi nghê đá có thể tạo nên điểm nhấn rất rõ cho không gian.

Nhưng nghê đá đẹp không chỉ nằm ở việc làm cho thật dữ.

Đường nét cần có sự cân đối.

Dáng đứng cần vững.

Phần đầu, thân, chân và các chi tiết phải có tỷ lệ hợp lý.

Đó là những thứ người làm nghề phải xử lý từ khối đá ban đầu.

Chó đá – sự gần gũi trong không gian truyền thống

Bên cạnh nghê đá, chó đá cũng là một sản phẩm quen thuộc trong đời sống và kiến trúc dân gian Việt Nam.

Hình tượng chó vốn gần gũi với đời sống.

Khi được tạo tác bằng đá, nó trở thành một sản phẩm vừa mang tính tạo hình, vừa gắn với những quan niệm dân gian về việc giữ nhà, giữ cổng và bảo vệ không gian.

Ngày nay, việc sử dụng chó đá có thể rất khác nhau tùy từng gia đình và công trình.

Có người đặt ở cổng.

Có người đặt trong khuôn viên.

Có người lựa chọn cho không gian lăng mộ.

Vì vậy, cũng như các linh vật khác, nên lựa chọn theo không gian và mục đích thực tế, không nên coi một mẫu là phù hợp với tất cả mọi nơi.

Kỳ lân đá quay đầu – một kiểu tạo hình rất riêng

Một mẫu linh vật mà xưởng hiện đang làm là kỳ lân đá quay đầu.

Điểm đáng chú ý nằm ngay ở dáng tượng:

kỳ lân không nhìn thẳng về phía trước mà quay đầu.

Kiểu tạo hình này tạo ra cảm giác sinh động hơn so với những mẫu linh vật đứng thẳng theo dáng thông thường.

Tại khu mộ và lăng mộ, kỳ lân đá quay đầu có thể được sử dụng như một linh vật đặt trong khuôn viên.

Một số mẫu có thể đặt để ngồi canh mộ.

Ngoài ra, với kích thước phù hợp, mẫu kỳ lân này cũng có thể được sử dụng để đặt trên trụ tường của khuôn viên lăng mộ.

Và không chỉ dành cho mộ phần.

Tùy thiết kế, kích thước và quan niệm của gia chủ, linh vật đá cũng có thể được sử dụng tại tư gia, sân vườn hoặc các vị trí trang trí khác.

Linh vật đá đặt ở trụ tường – nhỏ nhưng tạo điểm nhấn lớn

Một cách sử dụng linh vật đá khá thú vị là đặt trên trụ tường khuôn viên.

Khi hai bên trụ có một đôi linh vật được tạo hình cân đối, toàn bộ khuôn viên có thể trở nên có điểm nhấn hơn.

Nhưng ở đây kích thước là điều rất quan trọng.

Linh vật quá lớn có thể làm trụ tường trở nên nặng nề.

Quá nhỏ lại dễ bị lọt thỏm.

Vì vậy cần nhìn cả:

chiều rộng trụ – chiều cao trụ – khoảng cách hai trụ – kích thước linh vật – tổng thể khuôn viên.

Đây là những chi tiết nhỏ nhưng lại quyết định nhiều đến vẻ đẹp sau khi đặt sản phẩm vào công trình thật.

Đá làm tượng khác với đá làm một tấm bia phẳng

Một tấm bia chủ yếu cần mặt phẳng, kích thước và bề mặt phù hợp để khắc chữ.

Còn tượng đá lại cần một khối vật liệu đủ để tạo hình theo nhiều chiều.

Người thợ phải nhìn vào khối đá và hình dung:

phần nào giữ lại, phần nào bỏ đi.

Đục sâu thêm một chút là đường nét thay đổi.

Bớt đi một mảng đá là hình khối thay đổi.

Làm tròn quá có thể mất nét.

Làm cứng quá có thể mất thần.

Đó là lý do cùng là nghề đá nhưng khắc bia và làm tượng là hai công việc có những yêu cầu rất khác nhau.

Bình Bia Mộ vốn được biết đến nhiều hơn với công việc khắc bia mộ.

Nhưng từ nền tảng làm đá, việc phát triển thêm các sản phẩm tượng đá, linh vật đá và đồ đá mỹ nghệ cũng là một hướng tự nhiên.

Không phải cứ tượng đá là phải thật lớn

Đây cũng là một quan niệm nên thay đổi.

Nhiều người khi nghĩ đến tượng đá thường hình dung những pho tượng rất lớn trong đình, chùa hoặc công trình tâm linh.

Nhưng thực tế có cả một nhóm tượng cỡ nhỏ và vừa.

Tượng Phật Thích Ca cỡ nhỏ.

Tượng A Di Đà cỡ nhỏ.

Tượng chú tiểu.

Linh vật nhỏ đặt trên trụ.

Kỳ lân đá dùng trong khuôn viên.

Chó đá, nghê đá theo kích thước phù hợp.

Những sản phẩm này có thể phục vụ những không gian khác nhau mà không nhất thiết phải có diện tích rất lớn.

Điều quan trọng là tỷ lệ giữa sản phẩm và không gian.

Đồ thờ đá, tượng đá và linh vật đá – cùng một chất liệu, nhiều cách tạo hình

Từ một loại vật liệu là đá, người thợ có thể tạo ra rất nhiều sản phẩm:

Lư hương đá.

Bát hương đá.

Lọ hoa đá.

Mâm bồng đá.

Tượng Phật Thích Ca.

Tượng A Di Đà.

Tượng chú tiểu.

Nghê đá.

Chó đá.

Kỳ lân đá.

Và còn nhiều sản phẩm khác tùy công trình.

Có sản phẩm phục vụ mộ phần.

Có sản phẩm phục vụ lăng mộ.

Có sản phẩm phục vụ đình, chùa và không gian tâm linh.

Có sản phẩm lại phù hợp với sân vườn, khuôn viên hoặc tư gia.

Điểm chung là đá thật và công việc tạo hình thật.

Chọn tượng và linh vật đá – đừng chỉ nhìn ảnh

Với những sản phẩm có hình khối như tượng và linh vật, ảnh trên điện thoại chỉ giúp hình dung ban đầu.

Nếu có điều kiện, nên xem mẫu thực tế hoặc trao đổi kỹ về:

• kích thước;
• chiều cao;
• chiều rộng;
• kiểu dáng;
• loại đá;
• màu đá;
• vị trí đặt;
• cách đặt;
• mức độ hoàn thiện bề mặt.

Đặc biệt với tượng và linh vật đặt ngoài trời, cần tính đến nền đặt và sự ổn định của sản phẩm.

Một pho tượng đẹp nhưng đặt sai tỷ lệ vẫn có thể trở thành không đẹp.

Một linh vật rất đẹp nhưng quá lớn so với trụ tường cũng có thể làm mất cân đối.

Làm đá không chỉ là làm ra một sản phẩm đẹp khi còn ở xưởng.

Mà còn phải nghĩ đến lúc sản phẩm đứng vào đúng nơi nó sẽ sống lâu dài.

Từ đồ thờ đá đến tượng đá – thêm một cách để không gian có chiều sâu

Có những không gian chỉ cần một bộ đồ thờ đá đơn giản là đủ.

Có nơi lại cần thêm một pho tượng nhỏ.

Có khu lăng mộ phù hợp với đôi linh vật.

Có khuôn viên muốn đặt nghê đá.

Có trụ tường thích hợp với kỳ lân đá quay đầu.

Không có một công thức duy nhất.

Bởi mỗi khuôn viên, mỗi ngôi mộ, mỗi gia đình lại có một hoàn cảnh khác nhau.

Điều đáng quý của đá là nó cho phép người làm nghề đi từ một khối vật liệu rất thô đến rất nhiều hình thức khác nhau.

Từ một chiếc lư hương.

Đến một pho tượng.

Từ một con nghê.

Đến một chú chó đá.

Từ một tấm bia.

Đến một linh vật ngồi trên trụ tường.

Đá vốn im lặng.
Nhưng bàn tay người thợ có thể làm cho đá kể được rất nhiều câu chuyện.

Bình Bia Mộ – đồ thờ đá, tượng đá và linh vật đá tại xưởng

Tại xưởng Bình Bia Mộ, bên cạnh công việc khắc bia mộ, hiện đang thực hiện thêm các sản phẩm đá tạo hình như:

• tượng Phật Thích Ca cỡ nhỏ;
• tượng A Di Đà;
• tượng chú tiểu;
• nghê đá;
• chó đá;
• kỳ lân đá quay đầu;
• các mẫu linh vật đá dùng cho mộ phần, lăng mộ, trụ tường khuôn viên hoặc tư gia tùy nhu cầu.

Với từng mẫu, kích thước và mục đích sử dụng sẽ quyết định cách lựa chọn đá và tạo hình.

Khách hàng có thể trao đổi trước về vị trí đặt, kích thước mong muốn và kiểu dáng để lựa chọn sản phẩm phù hợp.

Bởi cuối cùng, một sản phẩm đá tốt không phải là sản phẩm to nhất, nặng nhất hay đắt nhất.

Mà là sản phẩm:

đúng nơi – đúng tỷ lệ – đúng nhu cầu – đúng cái đẹp mà gia đình mình mong muốn.